Ciekawostki dotyczące świata Tolkiena

Drogi Czytelniku, być może zastanawiałeś się dlaczego elfowie są tacy wysocy i dlaczego tak długo żyją? Lub dlaczego w Środziemiu pojawia się aż tyle wież? Chciałeś się dowiedzieć czemu orkowie są tacy szpetni? Na te i inne interesujące pytania znajdziesz odpowiedź niżej - życzę miłej lektury.

Dlaczego elfowie u Tolkiena są tacy wysocy?

Często elfy są kojarzone jako małe, tchórzliwe istoty, a to wszystko dzieje się za sprawą Williama Szekspira, który w swych dziełach umieszczał elfy w takiej postaci. Jak sam rzekł Tolkien, Szekspir odegrał w tym procesie ,,niewybaczalną rolę". Mimo to w powieściach pisarza fantasy elfy ukazują się jako mądre i piękne stworzenia. Taki obraz elfów jaki obrał Tolkien był zapisany przed obrazem szekspirowskich istot. Obraz elfów u Johna jest osadzony w tradycji legend Północy czyli Skandynawii. Są one ,,mniej potężne od bogów, lecz wciąż mają ogromną moc.

 

Filmik przedstawiający przybycie elfów na pomoc królowi Theodenowi. (Uwaga! W książce nie doszło do tego incydentu. W Bitwie o Hełmowy Jar wziął udział tylko jeden elf - Legolas Greenleaf.)

Dlaczego elfowie żyją tak długo? 
 Elfowie w powieściach Johna żyją bardzo długo. Mimo młodego wyglądu elf może mieć parę tysięcy lat na karku. Są istotami nieśmiertelnymi, nie starzeją się. Zapewne wielu z Was chciałoby żyć długo, być nieśmiertelnym. Jednak trzeba zważyć na to, że musielibyśmy oglądać przemijanie tego, co kochamy. Zresztą w końcu znudziła by nam się długowieczność. Tolkien często rozmyślał nad śmiercią i co jest po niej. Być może dlatego, iż w bardzo młodym wieku stracił rodziców, co wywarło duży wpływ na jego życie. W Silmarillionie Iluvatar chce się przekonać, co różne ludy sądzą o życiu i śmierci - głównie chodziło mu o elfów i ludzi. Ludzie zazdrościli nieśmiertelności, a elfy - śmiertelności.

Dlaczego orkowie są tacy brzydcy?

Orkowie stanowią trzon armii Saurona i Sarumana. Nazwa ,,ork" pochodzi od rzymskiego boga świata podziemnego - Orcusa. To samo w łacinie znaczy "piekło". Jego staroangielska forma oznacza ,,ogra" lub ,,piekielnego demona", która pojawiła się w Beowulfie. Orkowie Tolkiena bardziej przypominają karły z legend. Po raz pierwszy pojawiają się w Hobbicie jako ,,gobliny''. Na Tolkiena wywarły wpływ opisy istot z opowieści autorstwa George'a Macdonalda. Dla potrzeb WP John stworzył gobliny znacznie obrzydliwsze od tych, które ukazują się z powieści ,,Księżniczka i koboldy" G. Macdonalda.Orkowie są początkowo innym gatunkiem, z upływem czasu stają się coraz obrzydliwsi pod wpływem życia pod ziemią, tak jak demony, które ukształtowały się przez ognie piekielne. Morgoth, pierwszy Pan Ciemności wyhodował orków z elfów. Łapał je i więził w podziemnych lochach. Wyglądali okropnie, gdyż takimi uczynił ich Melkor. Prawdopodobnie to leżało w zamyśle samego Władcy Ciemności.

Dlaczego Sauron manifestował swą obecność jako oko? 

Sauron jako oko.

Sauron w formie cielesnej.

W WP jest kilka wzmianek o tym, iż Sauron posiada ciało bez jednego palca, palca na którym nosił Jedyny Pierścień. Jednak mimo to szpieguje swym okiem z Barad-dur, Czarnej Wieży, Wolne Ludy Śródziemia. Postać ta budzi także grozę i przerażenie wśród nawet najdzielniejszego męża. Orkowie służący panu Mordoru używają sztandaru czerwonego oka jako swego znaku. Legendy obfitują w jednookich bogów i demonów. Przykładem może być tu egipski bóg Ra. Bogowie Słońca i Księżyca są wszystkowidzącymi, przed nimi nie można nic ukryć. Tak samo jest z Saurorem. Księżyc i Słońce przypominają Gollumowi złowieszcze oko Czarnego Władcy, dlatego też przy sposobności unika ich, co wiąże się z przebywaniem w większości swego życia w jaskiniach. Jednak najważniejszą rolę przy kreowaniu oka Saurona miał Odyn, który poświęcił swoje oko w zamian za róg napełniony wodą, która zawierała wszelką mądrość.

Dlaczego w Śródziemiu jest aż tyle wież?

Barad-dur - siedziba Saurona.

Orthanc - siedziba Sarumana.

Mroczne wieże stanowią często element powieściowego krajobrazu. Są niezwykle wysokie, są symbolem potęgi i bogactwa, a na ich szczycie rozciąga się zapierający dech w piersiach widok. Często wiele z wież pełni rolę więzień. W Śródziemiu jest około sześciu wież, między innymi wieża Orthanc, Barad-dur, Cirith Ungol, Minas Morgul czy Minas Tirith.

Minas Tirith

Minas Morgul

Cirith Ungol - Przełęcz pająka

Tolkien zdawał sobie sprawę, co wywołują mroczne wieże, a w szczególności Barad-dur. W prologu WP możemy dowiedzieć, iż hobbici nie wznosili wież, co zgadza się z ich spokojną naturą. Zastanawiałeś się być może, o jakich wieżach mowa jest we Władcy Pierścieni: Dwie Wieże? Według twórców filmowej wersji WP chodzi o Czarną Wieżę i Orthanc. Sam autor po dłuższym czasie doszedł do wniosku, że w drugim tomie powieści chodzi o Orthanc i Cirith Ungol. Doszedł do wniosku po dłuższym czasie, bo nie planował wydania swej powieści w trzech tomach. Już wcześniej mogliście się dowiedzieć dlaczego. W celu dojścia do sedna sprawy Tolkien stworzył wiele zarysów obwoluty książki, uwzględniając różne warianty tego pomysłu.                ________________________________________
Na końcu chciałbym serdecznie przeprosić za to, że mój wpis nie pojawił się tradycyjnie w niedzielę - niestety musiałem przygotowywać się do sprawdzianu szóstoklasisty i z tego względu nie mogłem pracować nad nowym wpisem.

Czym inspirował się Tolkien kreując świat Ardy

W poprzednim wpisie, drogi Czytelniku, mogłeś zapoznać się z życiem J.R.R. Tolkiena oraz z dziełami tego wspaniałego człowieka. Tolkien czerpał pomysły z innych dzieł, takich jak staroangielski poemat ,,Beowulf" czy nawet Pismo Święte. Dzisiaj będziecie mieli okazję dowiedzieć się skąd John  Ronald zdobywał pomysły na tworzenie swych dzieł.

                        Jak Tolkien wymyślał nazwy?

Tolkien bardzo często tworzył nazwy ze starych słów, które znajdował w trakcie badań nad różnymi językami. Przykładem może być pajęczyca, która ukazała się w Powrocie Króla WP, a nazywała się Sheloba.

 W języku staroangielskim ,,lob" znaczy pająk, a ,,she" ona. Czasami też Tolkien wyszukiwał potrzebne określenia w dawnych pismach. Na przykład groźny las zwany ,,Mirkwood" - ,,Mroczna Puszcza" pojawia się w wielu starych opowieściach. Wiele nazw i imion przychodziło pisarzowi błyskawicznie, jednak wymagały one opracowania. Najlepszym przykładem jest imię głównego bohatera powieści - Froda, który przedtem miał 

nosić imię Bingo Bolger-Baggins. Jednak ze względu na to, że wraz z rozwojem wydarzeń powieść zaczęła stawać się coraz bardziej poważna i ogólnie nie pasowała do powieści, więc John postanowił zmienić imię tego hobbita.

Czy Wojna o Pierścień była wzorowana na II wojnie światowej?

Władca Pierścieni został wydany 9 lat po zakończeniu jednej z największej wojny toczonej na naszym globie, co spowodowało, że wielu czytelników zaczęło uważać, iż wojny toczone w Śródziemiu były wzorowane na tych z II wojny światowej. W rzeczy samej, i tu i tu siłami Zła kieruje okrutny dyktator, który ma na celu zawładnąć nad krajami, a sojusznicy odkładają na bok drobne nieporozumienia, by połączyć siły przeciwko Złu.

Sauron - pan Mordoru

Adolf Hitler - dyktator Niemiec

    Jednak takie założenia irytowały Tolkiena. Jak sam rzekł, fabułę książki wymyślił 10 lat zanim zaczęła się wojna, więc nie mogła byś wzorowana na II wojnie światowej.

Jaki koszmar nękał Gondor?

Tolkiena od dzieciństwa prześladował pewien koszmar, który polegał na tym, że woda oceanu w tajemniczy sposób wzbierała ogromną falę, która zalewała ląd. 

Ten sen stał się obsesją Tolkiena. Rysował go, pisał na jego temat wiersze, jednak to nie wystarczyło, by go zrozumieć. Im bardziej się nad nim zastanawiał, tym bardziej przychodziły mu na myśl opowieści o światach zniszczonych przez wielką falę. Jednak zatrzymał się na jednej z najpowszechniejszej legendzie o zaginionej Atlantydzie. Atlantyda, według greckiego filozofa Platona, była sporą wyspą, którą zamieszkiwała wspaniała cywilizacja cechująca się nadzwyczajną wiedzą i umiejętnościami założona przez boga morza - Posejdona. 

Jak wiadomo, mieszkańcy Atlantydy wypowiedzieli wojnę Atenom, co rozzłościło Zeusa, który zesłał

 na nich wielką falę. Tolkien na podobieństwo Atlantydy i jej mieszkańców stworzył krainę do niej podobną , którą nazwał Numenorem. Historia Numenoru jest bardzo podobna do historii Atlantydy - mieszkańcy wyspy Tolkiena słuchali się podszeptów Saurona, a Iluvatar, stworzyciel Ardy zesłał na nich za to wielką falę.

Co Tolkien widział w Galadrieli?

Główną rolą Galadrieli w Śródziemiu było stworzenie i podtrzymywanie lasów Lorien. Wielu historyków kultury przypisuje jej rolę Matki Ziemi. W wielu wcześniejszych mitach miały za zadanie tworzenia życia i podtrzymywania go. Jednak Tolkien, jako pobożny katolik nadał jej cechy Najświętszej Dziewicy Maryi, 

matki Jezusa Chrystusa. Maryja dla pisarza uosabiała to, co Galadriela zapewnia Frodowi i jego towarzyszom - boskie współczucie i mądrość, a na ich oddanie odpowiada takim samym uczuciem. 

Jaki poemat epicki zainspirował Tolkiena?

Gdyby  nie jeden staroangielski poemat, być może nie ukazałby się Władca Pierścieni - mowa jest o Beowulfie. Jest to jeden z nielicznych zachowanych przykładów języka staroangielskiego przeniesionego do Brytanii w 449 roku. Mimo tego, że język jakim zostało napisane dzieło, które zainspirowało prekursora fantastyki było używane na Wyspach Brytyjskich przez 600 lat różni się w dużym stopniu od dzisiejszej angielszczyzny. Jednak John Ronald specjalizował się w tym języku. Beowulf, główny bohater staroangielskiego poematu, który rozgrywa się na Skandynawii, uwalnia wojowników o terroru ze strony potwora Grendela. Podczas walki z nim Beowulf zadaje mu poważną ranę, przez którą ucieka. W 

odwecie za krzywdę wyrządzoną swemu synowi, matka Grendela walczy z winowajcą. Jednak umiera wraz ze swym synem. Następnie za swój bohaterski czyn gocki wojownik zostaje królem. Wiele lat później pojawia się nowe zagrożenie - smok, który pustoszy ziemie należące do króla Skandynawii. W końcu dochodzi do starcia między smokiem, a Beowulfem gdzie obaj giną. We Władcy Pierścieni  wiele ważnych wydarzeń dzieje się w salach biesiadnych. W Hobbicie decydujące starcie też następuje w jaskini smoka.  W Beowulfie pojawia się imię Frodo (WP) oraz Beorn i Bard. (Hobbit). Ciekawostką jest, iż nazwa orków u Johna pochodzi od orcneas, słowa używanego w epickiem poemacie, który określał potwory. 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
W tworzeniu dzisiejszego wpisu pomogła mi książka: ,,Magiczny świat Władcy Pierścieni, czyli mity, legendy i fakty leżące u stóp arcydzieła'' autorstwa Davida Colberta